‘अंकमित्र’ व्हा! जतन चळवळीत सहभागी व्हा
प्रत्येक जिल्ह्यात अंकमित्र, प्रत्येक गावात अंकशोध आणि प्रत्येक पिढीसाठी साहित्याचा वारसा. आपल्या घरात किंवा आजी-आजोबांच्या कपाटात एखादा जुना दिवाळी अंक आजही जपून ठेवलेला असेल; आपल्या गावातील जुन्या वाचनालयात दुर्लक्षित अवस्थेत दुर्मीळ अंकांचा संग्रह असेल. महाविद्यालयीन विद्यार्थी, संशोधक, ग्रंथपाल, शिक्षक, मराठी साहित्यप्रेमी, निवृत्त नागरिक, इतिहास अभ्यासक आणि डिजिटल तंत्रज्ञान क्षेत्रातील तरुणांनी ‘अंकमित्र’ म्हणून मराठी साहित्याच्या या जतन चळवळीत सहभागी व्हावे.
अंकमित्र नोंदणी
आपला दिवाळी अंक, आपल्या साहित्याचा वारसा – चला, एकत्र जतन करूया!
संपादक, प्रकाशक, लेखक, चित्रकार आणि निष्ठावान वाचकांमुळेच ही परंपरा जिवंत आहे. दिवाळी अंकांच्या संपादकांची ‘दिवा’ संघटनाही या परंपरेच्या जतन-संवर्धनासाठी प्रयत्नशील आहे.
परंतु जुने अंक काळाच्या ओघात जीर्ण होत आहेत. काही अंकांच्या प्रती उपलब्ध नाहीत, तर काही अंक केवळ खाजगी संग्रहांमध्ये आहेत. आज हा ठेवा जतन केला नाही, तर भविष्यात त्यातील काही महत्त्वाचे साहित्य कायमचे हरवण्याची भीती आहे.
जीर्ण होणारे अंक
जुने अंक काळाच्या ओघात खराब होत आहेत.
अनुपलब्ध प्रती
काही अंकांच्या प्रतीच उपलब्ध नाहीत.
खाजगी संग्रह
काही अंक केवळ वैयक्तिक संग्रहांत.
आपण उपलब्ध करून देऊ शकता:
- योग्य श्रेय – अंकाचे नाव, प्रकाशनवर्ष, संपादक, प्रकाशक आणि साहित्यिकांचा उल्लेख.
- हक्कांचा आदर – कॉपीराइट आणि प्रकाशन हक्कांचा आदर राखूनच संग्रहण व प्रसार.
- डिजिटल प्रत नसल्यास – मूळ प्रतीची माहिती कळवा; जतनासाठी योग्य प्रक्रिया ठरवता येईल.
आजी-आजोबांच्या कपाटातील अंकापासून गावातील वाचनालयापर्यंत
अंकमित्र ही अंकालयसाठी प्रस्तावित स्वयंसेवक सहभागाची संकल्पना आहे. जिल्हे, शहरे आणि गावांमध्ये उपलब्ध दिवाळी अंकांचा शोध घेणे आणि त्यांची नोंद करणे हे यामागचे काम आहे.
आपल्या घरात किंवा आजी-आजोबांच्या कपाटात एखादा जुना दिवाळी अंक आजही जपून ठेवलेला असेल, किंवा आपल्या गावातील जुन्या वाचनालयात दुर्लक्षित अवस्थेत दुर्मीळ अंकांचा संग्रह असेल. उत्कृष्ट योगदान देणाऱ्या अंकमित्रांच्या कार्याची नोंद ठेवून त्यांच्या योगदानाला योग्य मान्यता देण्याचा प्रयत्न केला जाईल.
अंकशोध
जुन्या व दुर्मीळ अंकांचा शोध घेणे आणि त्यांचे स्थान नोंदवणे.
अंकसंग्रह
प्रकाशक, संपादक, ग्रंथालये आणि वैयक्तिक संग्राहकांशी संपर्क.
अंकदस्तऐवजीकरण
वर्ष, प्रकाशक, लेखक, विषय आणि इतर तपशील संकलित करणे.
डिजिटल जतन
परवानगी घेऊन स्कॅनिंग, वर्गीकरण आणि डिजिटल नोंदी.
इतिहास संकलन
संपादक, साहित्यिक, संग्राहकांच्या आठवणी, मुलाखती आणि छायाचित्रे.
जनजागृती
शाळा, महाविद्यालये, वाचनालये आणि स्थानिक संस्थांपर्यंत वारशाचे महत्त्व.
उत्कृष्ट योगदान देणाऱ्या अंकमित्रांच्या कार्याची नोंद ठेवून त्याला योग्य मान्यता देण्याचा प्रयत्न असेल.
अंकमित्र नोंदणी
आपले नाव, जिल्हा, आवडीचे कार्यक्षेत्र आणि उपलब्ध वेळ कळवा. आपल्या भागातील कामासाठी अंकालय टीम संपर्क साधेल.